Retinopatia cukrzycowa - widoczne popękane naczynka krwionośne w oku

Co to jest retinopatia? Rodzaje i przyczyny występowania

Cukrzyca, wcześniactwo, predyspozycje genetyczne – wszystkie te czynniki mogą zwiększyć ryzyko pojawienia się retinopatii – choroby prowadzącej do uszkodzenia siatkówki oka. Tak jak w przypadku innych schorzeń, bardzo ważna jest tu szybka diagnostyka i wdrożenie leczenia, ponieważ zaniedbanie może doprowadzić nawet do ślepoty.

Co to jest retinopatia i jakie są jej rodzaje?

Retinopatia oka to choroba, podczas której u pacjenta obserwuje się patologiczne zmiany w obrębie siatkówki.

Aby jednak dokładnie wyjaśnić, co to jest retinopatia, należy wyszczególnić jej konkretne rodzaje, ponieważ różnią się one m.in. pod względem objawów.

Retinopatia cukrzycowa

Na pytanie: co to jest retinopatia cukrzycowa najprościej odpowiedzieć, że to rodzaj retinopatii, który dotyka osoby cierpiące na cukrzycę. Czynnikami zwiększającymi ryzyko jest także wysoki poziom cholesterolu, nadciśnienie tętnicze, jednoczesne występowanie nefropatii cukrzycowej, operacja zaćmy oraz okres dojrzewania.

Retinopatię cukrzycową dzieli się na dwa rodzaje:

  • Retinopatię nieproliferacyjną – wywołującą zmiany o łagodniejszym przebiegu i nie grożącą  ślepotą,
  • Retinopatię proliferacyjną – charakteryzującą się poważniejszym przebiegiem i niestety mogącą prowadzić do utraty wzroku.

W opisanej chorobie, pacjenci uskarżają się na pękanie naczynek krwionośnych oraz pojawianie ciemnych plamek w polu widzenia. 

Objawami retinopatii cukrzycowej są także: ogólne osłabienie wzroku i nieostre widzenie.

Retinopatia wcześniacza 

Jak sugeruje nazwa, choroba występuje u dzieci, które urodziły się na długo przed planowanym terminem. W takich przypadkach siatkówka oka nie zdążyła się jeszcze całkowicie ukształtować. Niestety im wcześniej dojdzie do porodu, tym ryzyko wystąpienia u dziecka opisanego schorzenia jest większe. 

Objawami tego rodzaju retinopatii są najczęściej małoocze, niedowidzenie, oczopląs, a także nieprawidłowy kolor źrenic nazywany leukokorią, czyli białą źrenicą.

Retinopatia barwnikowa 

Ten rodzaj retinopatii ma podłoże genetyczne i rozwija się często między 18. a 30. rokiem życia. Największą grupę chorych obserwuje się jednak w grupie wiekowej 40. i 50. latków.

Pacjenci zgłaszają w tym przypadku zaburzenia ostrości widzenia, co wynika z zaniku nabłonka barwnikowego siatkówki i fotoreceptorów. Niestety choroba przez swój postępujący charakter może prowadzić do całkowitej utraty wzroku.

Przyczyny retinopatii

Aby mówić o przyczynach retinopatii, również należy skoncentrować się na jej poszczególnych rodzajach. Każdy z nich wywołują bowiem inne czynniki. 

W przypadku retinopatii cukrzycowej, dochodzi do pogrubienia błony gałki ocznej, a co za tym idzie, do blokowania przepływu płynów z i do siatkówki. W efekcie powstają nowe naczynia krwionośne, przez co rośnie ryzyko ich pękania. U osób chorujących na cukrzycę często widać popękane naczynka krwionośne – skutek niewielkich krwotoków na powierzchni gałki ocznej.

Retinopatia cukrzycowa - u chorych często widać popękane naczynka krwionośne na skutek niewielkich krwotoków na powierzchni gałki ocznej

Przyczyną retinopatii wcześniaczej jest z kolei fakt, że naczynia krwionośne są morfologicznie niedojrzałe. W wyniku tego obserwuje się patologiczny proces proliferacji naczyń – nie tylko w samej siatkówce, ale także w ciele szklistym. Skutkiem takiego stanu rzeczy może być odwarstwienie siatkówki, a co za tym idzie – osłabienie widzenia. Mimo że dokładne przyczyny retinopatii u wcześniaków nie są poznane, dowiedziono, że im wcześniejszy poród, tym większe ryzyko wystąpienia choroby u noworodka.

Retinopatia barwnikowa uwarunkowana jest genetycznie, czyli jest chorobą dziedziczną, chociaż zdarza się wśród osób, w których rodzinie nikt wcześniej nie chorował. Patologiczny proces rozpoczyna się w wieku młodzieńczym i powiązany jest z odkładaniem się barwnika w obrębie siatkówki.

W retinopatii barwnikowej dochodzi do zaniku nabłonka barwnikowego siatkówki i degeneracji fotoreceptorów, które odpowiadają za pochłanianie światła. W dalszych stadiach choroby, zmiany zanikowe obejmują również komórki warstw wewnętrznych.

Retinopatia oka – metody leczenia

Bez względu na rodzaj retinopatii, okulista zawsze musi dostosować metodę leczenia do stopnia zaawansowania zmian chorobowych.

Retinopatię cukrzycową o dużym nasileniu leczy się często przy pomocy fotokoagulacji laserowej. Procedura polega na tym, że wiązka lasera niszczy niedokrwione części siatkówki. Efektem zabiegu jest zahamowanie postępu choroby i zminimalizowanie ryzyka powikłań.

Inna metoda to iniekcje preparatem anty-VEGF. Celem zabiegu jest hamowanie przesiąkania płynu do siatkówki, a co za tym idzie – spowalnianie procesu pogarszającego się widzenia. Cała procedura obejmuje najczęściej kilka do kilkunastu zastrzyków.

W ciężkiej retinopatii cukrzycowej, lekarz może zaproponować przeprowadzenie witrektomii. Jest to operacja polegająca m.in. na usunięciu zmienionego ciała szklistego i chorych tkanek oraz zastąpienia ich jałowym płynem, olejem bądź gazem.

W retinopatii wcześniaczej niekiedy dochodzi do samoistnej regresji choroby albo zahamowania we wczesnym stadium. Jeśli się tak nie dzieje, w ramach leczenia proponuje się również laseroterapię. Czasami lekarz decyduje się na krioterapię, czyli mrożenie tkanek, co działa w podobny sposób. Inne metody (jak w retinopatii cukrzycowej) to iniekcje anty-VEGF lub w zaawansowanej postaci – operacja.

W przypadku retinopatii barwnikowej leczenie ograniczone jest głównie do rehabilitacji wzrokowej, czyli stosowania pomocy optycznych.

Niektórzy zalecają odpowiednią dietę bogatą w beta-karoten oraz suplementację witaminy A w połączeniu z kwasem dokozaheksaenowym. Badania kliniczne sugerują, że duże dawki witaminy A mogą w niewielkim stopniu spowolnić postęp choroby.

W fazie badań eksperymentalnych są implanty siatkówki, przeszczepienie komórek pozyskanych z komórek macierzystych i tkanki siatkówkowej oraz terapia genowa.

Przeczytaj także

  • Specjalista chorób oczu doktor Barbara Górska bada pacjentkę

    Nowoczesne metody diagnozowania schorzeń i wad wzroku. Podstawowe badania wzroku, które warto wykonać

    Badania okulistyczne

    Specjalista chorób oczu doktor Barbara Górska bada pacjentkę

    Kłopoty ze wzrokiem, pieczenie i łzawienie oczu, ich zaczerwienienie – to w większości przypadków objawy, z którymi pacjenci zgłaszają się do okulisty. Oczy zazwyczaj nie bolą, więc wielokrotnie zwleka się z wizytą, aż do momentu, gdy dolegliwości mocno utrudniają życie. To błąd – na podstawowe badanie wzroku należy zgłaszać się regularnie! Może to uchronić nas przed naprawdę poważnymi problemami.

  • Baner o treści: Voigt Klinika Oka Nowoczesna korekcja wad wzroku

    Warto poznać schemat budowy oka, aby lepiej zrozumieć diagnozę.

    Budowa oka oraz jego główne schorzenia

    Baner o treści: Voigt Klinika Oka Nowoczesna korekcja wad wzroku

    Oko jest wbrew pozorom narządem skomplikowanym. Zadaniem oka jest przetwarzanie powstającego na siatkówce obrazu na bioprądy, które za pomocą nerwu wzrokowego są przekazywane do mózgu, w którym następuje rozpoznanie obserwowanego przedmiotu.

Te osoby już nam zaufały

  • Urszula Radwanska, tenisistka

    Składam podziękowania Panu Piotrowi Voigtowi za profesjonalną pomoc okulistyczną, która pozwoliła mi grać w tenisa bez okularów i soczewek.

    Urszula Radwańska

  • Kamil Majchrzak, tenisista

    Nareszcie widzę na korcie bez korekcji. Voigt Klinika Oka zlikwidowała moją wadę wzroku w 24 godziny. Niesamowite!!!!

    Kamil Majchrzak

    Czołowy tenisista polski, w pierwszej setce światowej

  • Stanisław Karpiel Bułecka, wokalista zespołu Future Folk

    Dziękuję Panu Piotrowi Voigtowi za profesjonalną pomoc dla moich oczu. Powodzenia w nowej klinice.

    Stanisław Karpiel-Bułecka

  • Snowboardzistka Weronika Biela ze specjalistą optometrystą Piotrem Voigtem

    Dziękuję Panu Piotrowi Voigtowi za uratowanie mojego wzroku i tym samym za umożliwienie mi kontynuowania kariery sportowej i udział w zimowych Igrzyskach Olimpijskich w PyeongChangu w 2018 roku.

    Weronika Biela

  • Jerzy Janowicz i Marta Domachowska, tenisiści

    Serdeczne podziękowania dla Pana Piotra Voigta za perfekcyjne wykonanie korekcji naszych wad wzroku. Życzymy pomyślności w nowej klinice.

    Jerzy Janowicz i Marta Domachowska

  • Wojciech Chmielewski

    Chciałbym serdecznie podziękować za wspaniałą wizyte w Waszej klinice, szczególnie za miłą atmosferę, szybkość wizyty, a przede wszystkim za profesjonalizm.

    Wojciech Chmielewski

  • Wszystko przebiegało sprawnie i w miłej atmosferze. Zabieg odbył się w komfortowych warunkach, przy muzyce i rozmowie z zespołem. Wszystko zostało przeprowadzone z pełnym profesjonalizmem.

    Natan Węgrzycki Szymczyk