Młoda kobieta w okularach czyta z ekranu komputera

Słownik pojęć

Aby łatwiej Państwu było zrozumieć bardzo skomplikowaną materię okulistyki, sukcesywnie dodajemy do słowniczka pojęć kolejne literki i pozycje wyjaśniające.

A

Afakia – brak soczewki wewnątrzgałkowej w oku. Soczewka odpowiada za akomodację oka. Taki stan zachodzi po usunięciu soczewki (np. na skutek zaćmy). W dzisiejszych czasach taki stan zachodzi bardzo rzadko, gdyż soczewka naturalna jest zastępowana przez soczewkę sztuczną w ciągu tej samej procedury.

Akomodacja – zjawisko dostosowania się oka do oglądania przedmiotów znajdujących się w różnych odległościach. Polega na odpowiednim, częściowo podświadomym doborze długości ogniskowej układu optycznego oka, tak aby na siatkówce powstawał ostry obraz oglądanego przedmiotu. Zdolność ta zanika z wiekiem na skutek powolnego sztywnienia soczewki.

Amblyopia – obniżenie ostrości widzenia mimo optymalnej korekcji optycznej i braku zmian organicznych w oku. Przyczyną jest zwykle zez lub niekorygowana we właściwy sposób wada refrakcji. Wyleczalna przez odpowiednie dobranie korekcji wady i lub odpowiednie ćwiczenia pleoptyczne wzroku.

Anisometropia – różnica wady refrakcji między oczami. Często jest przyczyną niedowidzenia. Korekcja okularowa nie rozwiązuje problemu ze względu na różne wielkości obrazu między okiem prawym i lewym. Można stosować soczewki kontaktowe lub laserową korekcję wady wzroku co w całości likwiduje tą różno wzroczność.

Anizokoria – nierówność źrenic, wynikająca z zaburzenia odruchu źrenicznego po jednej ze stron. Może towarzyszyć chorobom zarówno wrodzonym, jak i nabytym. U zdrowej osoby źrenice są równe lub różnica wynosi maksymalnie do 1 mm. Do zdiagnozowania anizokorii okulista wykorzystuje dostępne metody pozwalające zbadać dno oka. Gdy nie są one wystarczające, pacjenta można skierować na konsultację do neurologa lub na wykonanie tomografii komputerowej czy rezonansu magnetycznego.

Antocyjany – naturalnie występujące w przyrodzie barwniki. Znajdują się w roślinach, którym nadają barwę – zależną od pH soków komórkowych. W branży farmaceutycznej stosowane są do profilaktyki chorób wątroby oraz układu krwionośnego. Antocyjany to nieoceniona pomoc w walce ze zwyrodnieniami oraz chorobami żylnymi. Ich regularne stosowanie wzmacnia także wzrok oraz wyostrza widzenie. Antocyjany posiadają działanie antyoksydacyjne oraz przyspieszają proces regeneracji barwnika wzrokowego. 

Astygmatyzm – budowa (w przeważających przypadkach) rogówki odbiega kształtem od kulistości. Przypomina raczej budowę jajka tzn. jeden promień krzywizny jest większy od drugiego. Wada tylko minimalnie ulega zmianie po zakończeniu wzrostu gałki ocznej. A. koryguje się okularami, soczewkami kontaktowymi lub za pomocą laserowej korekcji wzroku.

Atropina – substancja, która występuje naturalnie w wielu roślinach i znalazła zastosowanie w medycynie – głównie w okulistyce i kardiologii. Działanie atropiny opiera się na porażeniu zakończeń układu współczulnego, co powoduje m.in. rozkurczenie mięśni, ogranicza nadprodukcję śluzów, redukuje napięcie mięśni ścian przewodu pokarmowego, reguluje pracę serca, rozszerza źrenice. Ze względu na to ostatnie działanie wykorzystuje się ją podczas badań okulistycznych, m.in. w diagnostyce schorzeń tylnego odcinka oka. Ponadto atropina bywa stosowana w leczeniu niektórych chorób, w tym tych dotykając wzrok. Stosując atropinę należy zachować szczególną ostrożność, ponieważ przy przekroczeniu zalecanej dawki, mogą wystąpić niepożądane skutki uboczne, takie jak światłowstręt, wzrost ciśnienia, zaparcia oraz refluks żołądkowy.

B

Basedow – Choroba Graves-Basedowa. Choroba autoimmunologiczna objawiająca się jako nadczynność tarczycy. Często występuje wytrzeszcz, zaburzenia ruchomości gałek ocznych, zez oraz podwójne widzenie.
Bionokularne widzenie – Widzenie obuoczne. Binokle dawniej używane określenie opisujące okulary.

Beta karoten – prowitamina witaminy A. Kojarzony jest głównie jako substancja podtrzymująca efekt opalenizny na skórze, jednak od wielu lat dietetycy i lekarze przekonują, że beta karoten jest także świetny na odporność, a także choroby skóry czy zmiany trądzikowe. Ponadto jest filtrem przeciwsłonecznym dla naszej skóry – w całkowicie naturalnej postaci.

Fenomenem beta karotenu jest udowodnione naukowo działanie przeciwoksydacyjne, tzn. blokujące procesy szkodliwe dla organizmu, zwiększające ryzyko zachorowania na nowotwór. Ponadto zapobiega występowaniu miażdżycy, odkładaniu się złego cholesterolu oraz zwyrodnień w obrębie narządu wzroku. Związek ten zapewnia prawidłowe funkcjonowanie wzroku, szczególnie po zmierzchu. Beta karoten znajdziemy w marchwi, morelach, szpinaku, brokułach, szczypiorku, dyni, w wiśniach, a nawet w serach długodojrzewających.

Blepharitis – jest jednym z najczęstszych stanów zapalnych powiek. Ten stan może powodować pieczenie, swędzenie lub uczucie ziarnistości w worku spojówkowym. Chociaż zapalenie powiek nie zagraża wzrokowi, może prowadzić do trwałych zmian marginesu powieki. Jest wynikiem bakterii i zapalenia z zatłoczonych gruczołów łojowych znajdujących się u podstawy każdej rzęsy. B. można się zarazić ale występują też stany nieinfekcyjne lub alergiczne.

C

Ciało rzęskowe – element gałki ocznej, który ma za zadanie złączenie tęczówki z naczyniówką. Ciało rzęskowe spełnia bardzo ważną funkcję w ludzkim oku – za pomocą cieczy wodnistej, nawadnia i zaopatruje w odpowiednie substancje odżywcze. Dzięki temu w oku utrzymywane jest stałe ciśnienie. Ponadto, ciało rzęskowe utrzymuje w określonej pozycji soczewkę.

Ciało szkliste – część gałki ocznej, która przybiera postać galaretowatej substancji, wypełniającej tylną część oka. Ciało szkliste zbudowane jest przede wszystkim z wody (stanowi ona ponad 95%) oraz włókien kolagenowych i kwasu hialuronowego. Składniki te mają wpływ na lepkość oraz elastyczność ciała szklistego. Funkcją ciała szklistego jest przede wszystkim stabilizowanie siatkówki i zapobiegnięcie jej niekontrolowanemu przemieszczaniu się. Przez ciało szkliste przenika światło, które dociera finalnie do siatkówki.

Ciecz wodnista – jest płynną substancją budującą ludzką gałkę oczną. Ciecz wodnista pełni niezwykle ważną funkcję, ponieważ odpowiada za odżywianie soczewki, naczyń krwionośnych oraz rogówki. Dzięki odpowiedniemu ciśnieniu hydrostatycznemu, nadaje powłokom ocznym odpowiedni kształt, napinając je. Ma także bezpośredni wpływ na utrzymanie prawidłowego ciśnienia wewnątrzgałkowego. 

Cross-linking – zabieg okulistyczny, który wykorzystuje się w leczeniu stożka rogówki. Lekarz specjalista naświetla rogówkę oka światłem ultrafioletowym z miejscowym podaniem ryboflawiny, dzięki czemu tworzą się nowe wiązania poprzeczne kolagenowe (z ang. cross-linking). Efektem jest wzmocnienie rogówki oraz wyeliminowanie podatności na odkształcenia, co uniemożliwia rozwój stożka rogówki. Zabieg jest całkowicie bezbolesny dla pacjenta. Najczęstszymi objawami stożka rogówki jest: gwałtowne pogorszenie ostrości wzroku, rozmywanie się widzianego obrazu, fotofobia, czyli nadwrażliwość na światło oraz zaczerwienienie oczu.

Cyklop – Mityczny olbrzym z jednym okiem na środku czoła.

Cylinder – inaczej zwany szkłami cylindrycznymi, to soczewki korygujące astygmatyzm. Nazwa nawiązuje do wyglądu – szkła przypominają fragment cylindra. Dzięki okularom cylindrycznym, pacjent odzyskuje ostrość widzenia.

D

Deuteranopia – to nic innego jak daltonizm, czyli wada wzroku, polegająca na nierozpoznawaniu barwy zielonej i czerwonej, które są ze sobą mylone. Nazwa daltonizm pochodzi od nazwiska Johna Daltona, będącego angielskim chemikiem, który na własnym przypadku opisał przebieg choroby. Osoba cierpiąca na deuteranopię nie posiada komórek czuciowych w gałce ocznej, które są odpowiedzialne za widzenie koloru zielonego. Dlatego też barwy, które widzi, to w dużej mierze czerwony i niebieski.

Dioptria – określa moc, z jaką soczewka lub dany układ optyczny rozprasza bądź skupia przechodzące światło. Dioptria jest pojęciem stosowanym przez optometrystów i okulistów w celu określenia nieprawidłowości w układzie optycznym. Przeprowadzone badania pozwalają na korektę wady lub jej całkowite wyeliminowanie.

Diplopia – Podwójne widzenie. Jednoczesne postrzeganie dwóch obrazów, w którym każdy obraz pochodzi z innego oka. Bywa bardzo uciążliwa choć niektórzy pacjenci są w stanie ignorować drugi obraz poprzez podświadome wyłączenie informacji docierającej do mózgu.

E

EBK – metoda laserowej korekty wzroku. Do jej przeprowadzenia wymagane jest usunięcie nabłonka, czyli zewnętrznej warstwy rogówki. W następnym kroku, używając lasera excimerowego, lekarz specjalista zmienia kształt krzywizny rogówki, aby trwale usunąć wadę wzroku pacjenta. Zabieg jest małoinwazyjny, całkowicie bezpieczny oraz bezbolesny dla pacjenta, ponieważ przeprowadzany jest w znieczuleniu miejscowym. 

Esophoria – Zez zbieżny ukryty – zez okresowy, jedno oko „ucieka do wewnątrz” przy zmęczeniu, zamyśleniu, zasłonięciu jednego oka itp.

Esotropia – Zez zbieżny – nierównoległe ustawienie gałek ocznych, w którym jedno oko „ucieka do nosa”.

Exophoria – Zez rozbieżny ukryty – zez okresowy, jedno oko „ucieka na zewnątrz” przy zmęczeniu, zamyśleniu, zasłonięciu jednego oka itp.

Exotropia – Zez rozbieżny – nierównoległe ustawienie gałek ocznych, w którym jedno oko „ucieka na zewnątrz”.

F

Fakoemulsyfikacja – jedna z najnowocześniejszych metod usuwania zaćmy. Chirurg usuwa podczas zabiegu zmętniałą soczewkę i wymienia ją na nową, z medycznego materiału, który jest bezpieczny dla pacjenta. Skuteczność tej metody powoduje, że jest ona najczęściej wykorzystywanym zabiegiem na całym świecie do leczenia katarakty. Powodzenie zabiegu szacuje się na poziomie 95%.  Kolejną zaletą jest fakt, że zabieg fakoemulsyfikacji można przeprowadzać u osób z wysokim stopniem zaawansowania choroby.

Femtolasik – to korekcja wzroku wykorzystująca najnowocześniejsze na świecie lasery: excimerowy oraz femtosekundowy. Zabieg metodą Femtolasik jest wykorzystywany w leczeniu krótkowzroczności (przy wadzie wzroku nawet do -10 dioptrii), dalekowzroczności (do +4 dioptrii) oraz astygmatyzmu (do 6 dioptrii). Zabieg przeprowadza się po wcześniejszym znieczuleniu gałki ocznej, dzięki czemu pacjent nie odczuwa bólu i dyskomfortu. Za pomocą lasera odcina się część płata rogówki, a następnie formułuje się odpowiedni kształt. Następnie na gałkę oczną przykłada się odcięty wcześniej płatek rogówki i zakładka opatrunek, chroniący oko przed urazami oraz promieniami słonecznymi.

Fuzja – Drugi stopień obuocznego widzenia, polegający na umiejętności „zlewania w jeden” dwóch obrazów, z których każdy pochodzi z innego oka.

H

Hyperopia (nadwzroczność) – wada wzroku, która polega na załamywaniu się za siatkówką promieni świetlnych, wpadających równolegle do oka. Przez taki stan rzeczy powstający obraz jest nieostry. U zdrowych osób promienie załamują się przed siatkówką. Osoba cierpiąca na hyperopię ma problem z widzeniem przedmiotów usytuowanych w niewielkiej odległości, natomiast dużo lepiej radzi sobie z widzeniem z dalszej odległości.

J

Jaskra – choroba narządu wzroku polegająca na stopniowym zaniku nerwu wzrokowego, co doprowadza do stopniowego zawężania się pola widzenia, mogąc spowodować jego całkowitą i nieodwracalną utratę. Wyróżnia się jaskrę pierwotną i wtórną (w przebiegu innych chorób – np. pozapalną), otwartego i zamkniętego kąta przesączania (w zależności od budowy). Szczególnie narażone na jaskrę są osoby obciążone genetycznie, z krótkowzrocznością, chorobami autoimmunologicznymi lub nieprawidłowym ciśnieniem w gałce ocznej. Jaskra najczęściej przebiega bezobjawowo. Podwyższone ciśnienie wewnątrzgałkowe może objawiać się widzeniem kolorowych obwódek wokół źródeł światła i bólem oka. Początkowo, często nie daje wyraźnych objawów, dlatego tak ważne są regularne wizyty kontrolne u okulisty, nawet jeśli nie zauważamy żadnych problemów ze wzrokiem.

K

Kanał Schlemma – nazywany jest również kanałem przesączania lub zatoką żylną twardówki. Jest istotny dla prawidłowej regulacji ciśnienia i napięcia gałki ocznej. Przepływa przez niego tzw. ciecz wodnista (płyn śródoczny). Zwężenie jego światła jest przyczyną wzrostu ciśnienia w gałce, co może być czynnikiem ryzyka wielu groźnych chorób narządu wzroku.

Karotenoidy – związki odpowiadające za czerwone, pomarańczowe lub żółte zabarwienie roślin, owoców i warzyw. Występują również w zielonych częściach roślin i w formie syntetycznej. Mają silne właściwości przeciwutleniające i antyoksydacyjne. Znajdziemy je między innymi w pomarańczy, mandarynkach, dyni, marchwi, kukurydzy, pomidorze czy papryce, jak również w szpinaku, algach i pietruszce. Rozpuszczają się w tłuszczach, zatem spożywanie ich zaleca się razem. Karotenoidy mają właściwości wspierające pracę narządu wzroku, dlatego tak ważne jest dostarczenie ich odpowiedniej ilości wraz z pożywieniem.

L

Laser excimerowy – rodzaj lasera stosowanego do korekcji wad wzroku – krótkowzroczności, nadwzroczności i astygmatyzmu. Pozwala na przeprowadzenie zabiegu bardzo szybko, w komfortowych dla pacjenta warunkach. Jest bardzo dokładny,  najnowsze modele  wyposażone są możliwość automatycznej lokalizacji źrenicy – przez co dostosowuje się do ruchów oka. Laser modeluje rogówkę przywracając prawidłowe widzenie.

Laser femtosekundowy – wykorzystywany w zabiegach korekcji  wady wzroku, a  także w zabiegu usuwania  zaćmy czy przeszczepie rogówki. Pozwala na wygenerowanie impulsów energii  o dużej mocy w bardzo krótkich chwilach.

LASIK (ang. Laser-Assisted in situ Keratomileusis)metoda laserowej korekcji wzroku.  Zabieg  jest bardzo precyzyjny, szybki i komfortowy dla pacjenta. Można maksymalnie dostosować parametry zabiegowe do potrzeb i charakteru wady wzroku w oku konkretnego pacjenta. Rekonwalescencja po zabiegu LASIK również jest szybka. Sam zabieg polega na utworzeniu specjalnego płatka z powierzchownych tkanek rogówki, a następnie odpowiednim wymodelowaniu jej wewnętrznych warstw przez laser excimerowy.

Luteina – jest barwnikiem naturalnie występującym w warzywach, owocach i roślinach, a także żółtku jaja. Znajdziemy ją między innymi w szpinaku, jarmużu, brokułach, sałacie, cykorii czy papryce. Ponieważ nie potrafimy zsyntetyzować jej samodzielnie, musimy dostarczyć ją wraz z pożywieniem. Luteina ma duże znaczenie dla zdrowia narządu wzroku. Wspomaga jego prawidłowe funkcjonowanie, chroni przed chorobami degeneracyjnymi i wpływa pozytywnie na ostrość widzenia. Częściowo blokuje negatywny wpływ oddziaływania promieniowania UV i światła niebieskiego na oczy, generowanego przez ekrany komputerów, telefonów i telewizorów.

M

Męty ciała szklistego – postrzegane jako kropeczki, nitki, cienie czy inne, ruchome lub nieruchome kształty widziane podczas wpatrywania się w jasne, gładkie powierzchnie, takie jak niebo czy ekran.  Najczęściej pojawiają się w starszym wieku. Często współistnieją z krótkowzrocznością. Są to zagęszczenia ciała szklistego, które przy ruchach oka przemieszczają się, dając swój cień na siatkówkę Najczęściej zauważane są sporadycznie i w niewielkich ilościach. Jeśli jednak obserwujemy ich nagły przyrost połączony z pogorszeniem widzenia, należy zgłosić się do okulisty. Mogą to być męty w przebiegu wylewu krwi do ciała szklistego, w przebiegu stanu zapalnego gałki ocznej lub towarzyszyć przerwaniu siatkówki oka.

Mięsień rzęskowy – część ciała rzęskowego – struktury łączącej tęczówkę z naczyniówką. Skurcze mięśni rzęskowych powodują zmianę kształtu soczewki oka – jej uwypuklenie lub spłaszczenie. Odpowiadają za prawidłową akomodację oka, czyli ostre widzenie zarówno w bliży, jak i w dali. Pracują cały czas, kiedy na coś patrzymy.

Miopia (Myopia)– z  greckiego to  krótkowzroczność. Jedna z najczęściej występujących w populacji wad refrakcyjnych oka, tuż obok nadwzroczności. Można korygować ją za pomocą soczewek okularowych, kontaktowych lub zabiegiem laserowym. Moc stosowanych szkieł do jej korekcji określa się symbolem “-” minus i podaje w dioptriach. Wyróżnia się krótkowzroczność małą – do -3 dioptrii, średnią – do -7 dioptrii i dużą, powyżej -7 dioptrii. Do charakterystycznych objawów miopii zalicza się niewyraźne widzenie z daleka, dobre widzenie z bliska, potrzebę mrużenia oczu, by coś dostrzec z daleka. Niekorygowana może powodować bóle głowy.

N

Naczyniówka – część błony naczyniowej oka, umiejscowiona w jej tylnym obszarze. Składa się ze stosunkowo dużej ilości naczyń krwionośnych, których zadaniem jest odżywianie i transport tlenu do ciała szklistego oraz fotoreceptorów siatkówki. Naczyniówka znajduje się pomiędzy twardówką a siatkówką. 

Nerw wzrokowy – umożliwia prawidłowe widzenie – przewodzenie bodźców świetlnych. Jest częścią drogi wzrokowej, to II nerw czaszkowy i biegnie od siatkówki do skrzyżowania wzrokowego, mieszczącego się w międzymózgowiu. Składa się z czterech części – wewnątrzgałkowej, wewnątrzoczodołowej, wewnątrzkanałowej i wewnątrzczaszkowej. Otoczony jest oponami mózgowo-rdzeniowymi.

Nyktalopia – nazywana również kurzą ślepotą lub ślepotą zmierzchową. Polega na znacznym pogorszeniu się wzroku po zmierzchu i w słabym oświetleniu. Może być spowodowana niedoborami dietetycznymi, krótkowzrocznością czy chorobami zwyrodnieniowymi, takimi jak retinopatia barwnikowa lub cukrzycowa, albo degeneracyjnymi np. zaćmą. Zależnie od jej przyczyny, leczy się ją za pomocą soczewek okularowych lub kontaktowych, suplementacją witaminy A  lub zabiegiem – usunięciem zaćmy. Często jednak jej wyleczenie może być niemożliwe.

Nystagmus (z łaciny) – po polsku oczopląs – to mimowolne, niekontrolowane ruchy gałek ocznych, które wynikają z nieprawidłowego napięcia mięśniowego oczu. Może przyjmować różne kierunki – poziomy, pionowy czy obrotowy. Przyczyny oczopląsu są różne, jednak najczęstszą są zmiany w ośrodkowym układzie nerwowym, błędniku lub poza nimi. Leczenie jest trudne, może polegać na interwencji operacyjnej, podaniu toksyny botulinowej lub zaleceniu korekcji za pomocą okularów pryzmatycznych. Dolegliwość tę klasyfikuje się wyróżniając różne czynniki charakterystyczne, takie jak szybkość oczopląsu, jego typ, kierunek czy częstotliwość występowania.

O

Odruch źreniczny – naturalna i prawidłowa reakcja przystosowawcza źrenicy do zmieniającej się ilości światła, które pada na siatkówkę. Źrenica, poszerzając lub zwężając się, reguluje dopływ światła do oka. Dzięki temu można liczyć na lepsze widzenie o zmroku, gdy źrenica rozszerza się, aby do siatkówki dotarło więcej światła. Odruch źreniczny pełni również funkcje ochronne w trakcie zbyt dużego natężenia padającego na oko światła. Zdarza się, że odruch źreniczny nie występuje u osób widzących z dysfunkcjami w obrębie narządu wzroku (np. gdy brzeg źreniczny tęczówki jest pozapalnie przyrośnięty do przedniej powierzchni soczewki lub w uszkodzeniach drogi wzrokowej przewodzącej bodźce świetlne). Badanie odruchu źrenicznego wykonuje się kierując w oko strumień światła z latarki i obserwując reakcję źrenicy na zmianę oświetlenia.

Odwarstwienie siatkówki – stan chorobowy, który ma miejsce, kiedy siatkówka oddziela się od naczyniówki oka. Choroba może rozwijać się powoli, może początkowo nie dawać żadnych objawów, przez co może być lekceważona przez pacjenta. Może prowadzić do całkowitej utraty wzroku, dlatego w przypadku zaobserwowania jej objawów, konieczna jest jak najszybsza konsultacja okulistyczna. Charakterystycznymi symptomami odwarstwienia się siatkówki są: pojawienie się ograniczenia lub ubytku w polu widzenia, obniżenie ostrości widzenia, a także błyski i męty w oku. Czynnikami ryzyka, które predysponują do wystąpienia choroby są: krótkowzroczność, urazy oczu, przebyte operacje okulistyczne, choroby autoimmunologiczne oraz przebyte odwarstwienie siatkówki w drugim oku. Osoby, u których w rodzinie występowało to schorzenie, powinny regularnie kontrolować stan swoich oczu. 

Optyczna koherentna tomografia – skrótowo nazywana również OCT. Podstawowe badanie siatkówki oka, które wykonuje się w diagnostyce jaskry oraz schorzeń plamki. Pozwala wykryć chorobę, a później obserwować jej przebieg. Dzięki temu, że badanie jest całkowicie bezpieczne, bezbolesne i nieinwazyjne, można je często wykonywać i powtarzać. Wykonuje się go celem rozpoznania i monitorowania przebiegu jaskry,  błony nasiatkówkowej, zwyrodnienia plamki związanego z wiekiem (AMD) a także  innych chorób plamki np. w przebiegu zmian cukrzycowych.

Orbitopatia tarczycowa – zespół objawów ocznych pojawiających się zwykle obustronnie w przebiegu chorób tarczycy. Pojawia się ona w wyniku immunologicznego zapalenia mięśni i tkanek otaczających oko, które zaczynają “wypychać” je do przodu, a czasami również przemieszczać w pionie lub poziomie. Powstaje w ten sposób orbitopatia, zwana wytrzeszczem. Jeśli objawom towarzyszą symptomy takie jak przekrwienie, ból i obrzęki, to podejmuje się leczenie orbitopatii. Może ono polegać na podawaniu glikokortykosteroidów, radioterapii lub leczeniu operacyjnym. Orbitopatia tarczycowa może ustąpić samoistnie. Choroba częściej dotyczy kobiet niż mężczyzn i najczęściej występuje po 40. roku życia.

P

Plamka – zwana dawniej plamką żółtą – niewielki obszar zajmujący centralną część siatkówki oka, w którym zlokalizowane są czopki i pręciki, dzięki którym dostrzegamy światło i kolory. Ich natężenie jest tutaj największe i obszar ten odpowiada za najlepsze widzenie, za największą rozdzielczość obrazu.. Jej nazwa wynika z żółtawego zabarwienia fotoreceptorów, które się na niej znajdują. Widoczne jest to w czasie badania dna oka. W chorobach zwyrodnieniowych plamki pacjenci borykają się ze zmienionym widzeniem barw, ubytkami w centralnym polu widzenia, trudnościami w dostrzeganiu szczegółów i problemami z widzeniem centralnym. Do sprawdzania stanu plamki żółtej i diagnozowania jej schorzeń wykorzystuje się badanie OCT.

Plamka ślepa – obszar zlokalizowany na siatkówce, na którym nie występują fotoreceptory. Jest to miejsce, w którym nerw wzrokowy opuszcza gałkę oczną kierując się do mózgu. Obecność plamki ślepej nie utrudnia ludziom widzenia, ponieważ umieszczone są one w gałkach symetrycznie i to, czego nie widzi jedno oko, dostrzega drugie. Jeśli jedno z oczu zostanie zasłonięte, mózg sam rekompensuje braki w obrazie, zatem widziana rzeczywistość pozostaje pełna. Jest to normalny stan anatomiczny, a problem pojawia się dopiero wówczas, gdy plamka ślepa zaczyna się poszerzać w przebiegu niektórych chorób okulistycznych. Kiedy pacjent obserwuje u siebie ubytki w polu widzenia, pogorszenie jego ostrości i zakresu, należy zgłosić się na konsultację do okulisty, gdyż są to objawy wielu poważnych chorób narządu wzroku, które mogą prowadzić nawet do stałej utraty jego sprawności.

Pole widzenia – cały obszar, który można dostrzec, kiedy oko się nie porusza. Wyróżniamy jednooczne i dwuoczne pole widzenia, które powstaje w wyniku nałożenia się na siebie obrazów pochodzących z obu oczu. Podstawową metodą badania pola widzenia jest perymetria, uzupełniającą – kampimetria. Jakiekolwiek ubytki w polu widzenia powinny być konsultowane ze specjalistą, gdyż mogą być one objawem wielu poważnych chorób okulistycznych lub neurologicznych.

Presbiopia (z łaciny) – inaczej starczowzroczność – pogorszenie widzenia przedmiotów znajdujących się w niedalekiej odległości od oczu pojawiające się z wiekiem. Pojawia się najczęściej po 40. roku życia w wyniku naturalnego obniżania się sprawności organizmu i osłabienia akomodacji oka. Presbiopię koryguje się za pomocą okularów. Istnieją też metody laserowej korekcji starczowzroczności – po takim zabiegu nie trzeba używać okularów do patrzenia ani na bliskie, ani na dalekie odległości. Jej pierwszym objawem jest potrzeba odsuwania przedmiotów od oczu w celu wyostrzenia obrazu. Starczowzroczności nie należy mylić z nadwzrocznością.

R

Refrakcja oka – refrakcja to załamanie przechodzącego przez oko światła, dzięki któremu widzimy wyraźny obraz. Obok akomodacji jest jednym z najważniejszych procesów przystosowawczych do prawidłowego widzenia. Kiedy dochodzi do jej zaburzeń, pojawiają się wady wzroku. Sprawdzanie refrakcji oka to jedno z najbardziej podstawowych badań okulistycznych, które przeprowadza się z wykorzystaniem tablic z umieszczonymi w specjalnej skali liter lub cyfr. Bada się ją wykonując tzw. autorefraktometrię, czyli komputerowe badanie refrakcji oka.

Retinopatia – (retina – z łaciny siatkówka) proces chorobowy dotyczący siatkówki oka, o zróżnicowanej etiologii. Wyróżnia się między innymi retinopatię wcześniaczą, cukrzycową, nadciśnieniową czy barwnikową. Retinopatia zwykle dotyczy zmian w obrębie tętniczek i naczyń krwionośnych siatkówki. W przypadku wcześniaków jest ona najczęstszą przyczyną ślepoty u noworodków, jednak jeśli zostanie zaobserwowana w porę, można ją leczyć.

Rogówka – jedna z podstawowych części oka, istotna dla prawidłowego funkcjonowania narządu wzroku. Skupia i załamuje promienie świetlne tak, by możliwe było dostrzeganie wyraźnego obrazu. Znajduje się w przedniej części gałki ocznej, stanowiąc jej zewnętrzną warstwę. Jest lekko wypukła oraz zbudowana z kilku warstw – nabłonka, blaszki granicznej przedniej, istoty właściwej rogówki, błony Descemeta oraz śródbłonka. Do jej schorzeń , związanych z jej nieprawidłowym kształtem, zalicza się stożek rogówki (zobacz: leczenie stożka rogówki). Innymi schorzeniami rogówki mogą być – zapalenie rogówki (np. po zbyt długim noszeniu szkieł kontaktowych) oraz jej mechaniczne uszkodzenia – uraz rogówki.

S

Siatkówka oka – cienka błona znajdująca się z tyłu gałki ocznej, składająca się z 10 warstw. Odpowiada za odbieranie bodźców wzrokowych oraz umożliwia widzenie ostre i barwne. Znajduje się na niej duże skupisko czopków i pręcików. Obraz, który powstaje na siatkówce oka, jest pomniejszony i odwrócony, ale rzeczywisty. Siatkówka odżywiana jest za pomocą naczyniówki, która znajduje się tuż za nią. Choroby siatkówki to zwyrodnienie jej części centralnej – tzw. plamki, często związane z podeszłym wiekiem – tzw. AMD (zobacz: leczenie AMD), zwyrodnienia części obwodowej mogące doprowadzać do jej odwarstwienia, niedrożność jej naczyń, uszkodzenia siatkówki w przebiegu chorób ogólnoustrojowych np. w cukrzycy, stany zapalne, nowotwory – siatkówczak.

Soczewki fakijne – sztuczne, elastyczne soczewki wszczepiane dodatkowo do oka, do jego tylnej komory. Jest to jedna z metod operacyjnych korekcji dużych wad wzroku. Niektórzy traktują je jako alternatywę dla zabiegów laserowych. Soczewki tego rodzaju wszczepia się pomiędzy tęczówką a własną soczewką oka pacjenta. Są wyjątkowo elastyczne, wygodne i bezpieczne. Dzięki nim nie zachodzi już potrzeba zakładania okularów lub zwykłych soczewek. Metoda jest odwracalna, ponieważ w razie potrzeby umieszczoną w oku soczewkę można wyciągnąć podczas kolejnego zabiegu. Żeby móc zastosować to rozwiązanie, wada wzroku musi być duża, stabilna, a pacjent musi zostać zakwalifikowany przez lekarza do zabiegu.

Stożek rogówki, po łacinie keratoconus –  choroba degeneracyjna rogówki, która powoduje zmianę jej  kształtu z naturalnego, półokrągłego na stożkowaty. Do jego objawów zalicza się pieczenie oczu, niewyraźne widzenie i dyskomfort w kontakcie ze światłem. W leczeniu choroby stosuje się specjalne szkła kontaktowe lub zabiegi chirurgiczne. Nieleczony stożek rogówki, chociaż prowadzi do znacznego pogorszenia ostrości widzenia, to nie grozi jego całkowitą utratą. Najczęściej diagnozuje się go pomiędzy 20. a 30. rokiem życia. Jego  rozwój trwa około 10-20 lat, a następnie spowalnia się lub zatrzymuje.

T

Tablice Snellena – rodzaj tablic stosowanych podczas rutynowego badania ostrości widzenia. Są tablice do badania ostrości wzroku do dali i do bliży. Tablica do dali składa się z rzędów liter uszeregowanych od największych u góry, po najmniejsze, które znajdują się na dole tablicy. Podczas badania pacjent musi zakrywać kolejno oczy i odczytywać litery znajdujące się na niej. Najmniejszy rząd liter, jaki jest w stanie odczytać, określa ostrość wzroku zgodnie z zaproponowaną do tablicy skalą. Druga z tablic, przeznaczona jest do badania wzroku do bliży. Podczas badania ten rodzaj tablicy umieszcza się w odległości pomiędzy 25 a 40 centymetrów od oczu pacjenta, a następnie dokonuje się próby ich odpowiedniego odczytania. Na tablicach czasami zamiast liter umieszcza się cyfry lub obrazki. Można odczytywać je bez korekcji, po dobraniu odpowiednich szkieł lub po zastosowaniu do oczu kropli porażających akomodację.

Test Amslera – nazywany również siatką Amslera to kwadrat o wymiarach 10 na 10 centymetrów stosowany do badania widzenia centralnego siatkówki. Występuje w formie siatki w kolorze czarnym oraz białym z zaznaczonym na niej punktem fiksacji w części środkowej. Siatkę umieszcza się w odległości około 40 centymetrów od oczu, a następnie koncentrując się na oznaczonym punkcie, dokonuje się oceny, czy część linii nie zanika oraz czy wszystkie linie widoczne na planszy są proste, a kwadraty są równej wielkości. Ich zniekształcenia mogą być objawem zwyrodnień plamki żółtej. Badanie przeprowadza się osobno dla oka prawego i osobno dla oka lewego.

Te osoby już nam zaufały

  • Urszula Radwanska, tenisistka

    Składam podziękowania Panu Piotrowi Voigtowi za profesjonalną pomoc okulistyczną, która pozwoliła mi grać w tenisa bez okularów i soczewek.

    Urszula Radwańska

  • Kamil Majchrzak, tenisista

    Nareszcie widzę na korcie bez korekcji. Voigt Klinika Oka zlikwidowała moją wadę wzroku w 24 godziny. Niesamowite!!!!

    Kamil Majchrzak

    Czołowy tenisista polski, w pierwszej setce światowej

  • Stanisław Karpiel Bułecka, wokalista zespołu Future Folk

    Dziękuję Panu Piotrowi Voigtowi za profesjonalną pomoc dla moich oczu. Powodzenia w nowej klinice.

    Stanisław Karpiel-Bułecka

  • Snowboardzistka Weronika Biela ze specjalistą optometrystą Piotrem Voigtem

    Dziękuję Panu Piotrowi Voigtowi za uratowanie mojego wzroku i tym samym za umożliwienie mi kontynuowania kariery sportowej i udział w zimowych Igrzyskach Olimpijskich w PyeongChangu w 2018 roku.

    Weronika Biela

  • Jerzy Janowicz i Marta Domachowska, tenisiści

    Serdeczne podziękowania dla Pana Piotra Voigta za perfekcyjne wykonanie korekcji naszych wad wzroku. Życzymy pomyślności w nowej klinice.

    Jerzy Janowicz i Marta Domachowska

  • Wojciech Chmielewski

    Chciałbym serdecznie podziękować za wspaniałą wizyte w Waszej klinice, szczególnie za miłą atmosferę, szybkość wizyty, a przede wszystkim za profesjonalizm.

    Wojciech Chmielewski

  • Wszystko przebiegało sprawnie i w miłej atmosferze. Zabieg odbył się w komfortowych warunkach, przy muzyce i rozmowie z zespołem. Wszystko zostało przeprowadzone z pełnym profesjonalizmem.

    Natan Węgrzycki Szymczyk