Choroby oczu, takie jak jaskra i zaćma, należą do najczęściej diagnozowanych schorzeń okulistycznych, które mogą prowadzić do poważnych problemów ze wzrokiem, a nawet utraty widzenia. Choć często mylone, różnią się zarówno mechanizmami powstawania, jak i sposobami leczenia. W tym artykule przedstawimy, czym różnią się jaskra i zaćma, jakie są ich charakterystyczne objawy, a także omówimy, czy mogą one współwystępować u jednego pacjenta.

---

 

Czym jest jaskra?

Jaskra to grupa chorób oczu charakteryzująca się uszkodzeniem nerwu wzrokowego, najczęściej związanym z podwyższonym ciśnieniem wewnątrzgałkowym. Nieleczona jaskra prowadzi do stopniowego pogorszenia widzenia, począwszy od utraty pola widzenia obwodowego, aż po całkowitą ślepotę.

 

Przyczyny jaskry

Podstawową przyczyną jaskry jest zaburzenie odpływu cieczy wodnistej z oka, co prowadzi do wzrostu ciśnienia wewnątrzgałkowego. Jednak istnieją także inne czynniki ryzyka, takie jak:

• Genetyka – jaskra często występuje rodzinnie,
• Wiek – ryzyko wzrasta po 40. roku życia,
• Choroby współistniejące – np. cukrzyca czy nadciśnienie tętnicze.

 

Objawy jaskry

Jaskra jest często nazywana „cichą złodziejką wzroku”, ponieważ początkowe stadia choroby mogą przebiegać bezobjawowo. Do typowych objawów należą:

• Stopniowa utrata widzenia obwodowego,
• Ból oka i głowy (w przypadku ostrej jaskry),
• Widzenie tęczowych halo wokół źródeł światła,
• Pogorszenie ostrości wzroku w zaawansowanym stadium.

---

 

Czym jest zaćma?

Zaćma to choroba polegająca na zmętnieniu naturalnej soczewki oka, co prowadzi do pogorszenia ostrości widzenia. Jest to najczęstsza przyczyna odwracalnej ślepoty na świecie. W przeciwieństwie do jaskry, zaćma nie powoduje bólu ani uszkodzenia nerwu wzrokowego.

 

Przyczyny zaćmy

Zaćma rozwija się najczęściej z wiekiem, ale może być również wynikiem:

• Urazu oka
• Długotrwałego stosowania leków, takich jak sterydy
• Chorób metabolicznych, np. cukrzycy
• Ekspozycji na promieniowanie UV lub substancje toksyczne.

 

Objawy zaćmy

W przeciwieństwie do jaskry, objawy zaćmy są łatwiej zauważalne i obejmują:

• Zamglone lub nieostre widzenie,
• Trudności w widzeniu w nocy,
• Zwiększoną wrażliwość na światło,
• Podwójne widzenie w jednym oku,
• Zmianę postrzegania kolorów – kolory mogą wydawać się mniej intensywne,
• Trudność z doborem okularów.

---

 

Jaskra a zaćma – kluczowe różnice

 

Mechanizm choroby

• Jaskra: Wynika z uszkodzenia nerwu wzrokowego, najczęściej spowodowanego podwyższonym ciśnieniem wewnątrzgałkowym.
• Zaćma: Spowodowana zmętnieniem soczewki, co blokuje przechodzenie światła do siatkówki.

 

Objawy

• Jaskra: Początkowo bezobjawowa, później powoduje utratę pola widzenia.
• Zaćma: Powoduje zamglenie i pogorszenie ostrości widzenia, ale nie wpływa na pole widzenia.

 

Leczenie

• Jaskra: Leczenie koncentruje się na obniżeniu ciśnienia wewnątrzgałkowego – za pomocą leków, zabiegów laserowych lub operacji.
• Zaćma: Leczenie polega na chirurgicznym usunięciu zmętniałej soczewki i zastąpieniu jej sztuczną soczewką.

---

 

Czy jaskra i zaćma mogą występować jednocześnie?

Tak, jaskra i zaćma mogą występować jednocześnie u jednego pacjenta. W takich przypadkach konieczne jest indywidualne podejście do leczenia.

 

Przykładowe scenariusze:

• Pacjenci z jaskrą często doświadczają zaćmy w wyniku naturalnego procesu starzenia lub stosowania sterydów.
• U niektórych pacjentów istnieje możliwość wykonania w trakcie jednego zabiegu dwóch procedur – leczących zaćmę i jaskrę (tj. fakoemulsyfikacji i trabekulektomii).

W przypadku współistnienia obu chorób, priorytetem jest ustabilizowanie ciśnienia wewnątrzgałkowego przed planowanym zabiegiem usunięcia zaćmy.

---

 

Jak zapobiegać jaskrze i zaćmie?

Profilaktyka jaskry

• Regularne badania okulistyczne, zwłaszcza po 40. roku życia,
• Kontrola ciśnienia wewnątrzgałkowego,
• Zdrowy styl życia – unikanie palenia tytoniu i dbanie o prawidłowe ciśnienie krwi.

Profilaktyka zaćmy

• Ochrona oczu przed promieniowaniem UV – noszenie okularów przeciwsłonecznych,
• Unikanie długotrwałego stosowania sterydów,
• Zdrowa dieta bogata w przeciwutleniacze, takie jak witaminy C i E.

---

 

Jak wygląda leczenie jaskry i zaćmy?

Leczenie jaskry

1. Farmakologiczne: Krople obniżające ciśnienie wewnątrzgałkowe, np. beta-blokery, analogi prostaglandyn.
2. Zabiegi laserowe: Trabekuloplastyka laserowa lub irydotomia laserowa.
3. Operacyjne: Trabekulektomia lub wszczepienie drenujących implantów.

Leczenie zaćmy

1. Chirurgiczne usunięcie zmętniałej soczewki: Zabieg wykonywany w trybie ambulatoryjnym.
2. Wszczepienie sztucznej soczewki: Soczewki jednoogniskowe lub wieloogniskowe.

---

Jaskra i zaćma to dwie różne choroby oczu, które mogą znacząco wpłynąć na jakość widzenia, ale różnią się mechanizmem powstawania, objawami i sposobami leczenia. Jaskra wymaga wczesnej diagnostyki i stałej kontroli, aby zapobiec nieodwracalnej utracie wzroku, podczas gdy zaćma jest łatwiejsza do zdiagnozowania i skutecznie leczona chirurgicznie.

Regularne wizyty u okulisty i odpowiednia profilaktyka są kluczowe dla utrzymania zdrowia oczu. Jeśli zauważysz jakiekolwiek zmiany w widzeniu, nie zwlekaj z konsultacją. Kliniki takie jak Voigt Klinika Oka oferują kompleksową diagnostykę i leczenie obu schorzeń, zapewniając najwyższą jakość opieki okulistycznej.

Leczenie zaćmy Kraków – dowiedz się więcej